Opcja

Ta informacja nie jest ofertą w rozumieniu Kodeksu cywilnego i stanowi materiał reklamowy. Więcej szczegółów znajdziesz w placówkach BNP Paribas Bank Polska S.A. oraz na stronie internetowej bnpparibas.pl. Zawarte w artykule linki przekierowują na stronę Banku BNP Paribas w zakresie wskazanego produktu oferowanego przez ww. bank.

Opcja to instrument finansowy, który daje nabywcy prawo opcji, ale nie obowiązek, do kupna lub sprzedaży określonego aktywa bazowego po z góry ustalonej cenie wykonania w określonym terminie [1]. Wystawca opcji (sprzedający) przyjmuje na siebie zobowiązanie realizacji transakcji, natomiast kupujący musi zapłacić wystawcy za opcję premię – cenę opcji [2]. Premia opcyjna to kwota, którą płaci się, żeby nabyć prawo do wykonania opcji.

Rodzaje opcji

Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje opcji: opcję kupna (call) i opcję sprzedaży (put). W opcji kupna nabywasz prawo do zakupu aktywa po ustalonej cenie wykonania i korzystasz z tego prawa, gdy cena rynkowa przewyższa tę wartość. Dzięki temu możesz skorzystać ze wzrostu wartości instrumentu bazowego i zamknąć transakcję po korzystniejszej cenie.

W opcji sprzedaży nabywasz prawo do sprzedaży aktywa po ustalonej cenie wykonania. Realizujesz swoje prawo opcji, gdy cena rynkowa spada poniżej tej wartości, co pozwala reagować na spadki cen lub realizować strategie ochronne. Jako kupujący ponosisz ryzyko ograniczone do premii opcyjnej.

Wystawca opcji jest zobowiązany sprzedać lub kupić aktywo po cenie wykonania, gdy nabywca będzie chciał skorzystać ze swojego prawa, co jest źródłem jego potencjalnego zysku lub straty.

Podstawowe parametry opcji

Każda opcja (sprzedaży i kupna) składa się z elementów takich jak:

• Cena wykonania, czyli cena, po której dokonuje się transakcji.
• Ilość instrumentu podstawowego w transakcji.
• Data wygaśnięcia wyznacza ostatni dzień, w którym można wykonać opcję [2].

Na GPW w Polsce notowane są opcje w stylu europejskim, które nabywca ma prawo wykonać wyłącznie w dniu wygaśnięcia.

Nie oznacza to jednak, że musisz czekać do tego dnia z zamknięciem transakcji. Sposobem, by wcześniej zamknąć pozycję w opcji – czy to kupioną, czy wystawioną – jest transakcja na rynku wtórnym [1].

Zastosowania opcji

Opcje można stosować do zabezpieczania portfela przed niekorzystnymi zmianami cen (tzw. hedging), do spekulacji oraz realizowania bardziej złożonych strategii, które łączą kilka opcji. Przykładowo opcje na akcje mogą chronić przed gwałtownymi zmianami cen akcji wybranych spółek. Z kolei opcje walutowe umożliwiają firmom zabezpieczanie przyszłych płatności w obcej walucie, dzięki czemu mogą ograniczać ryzyko związane ze zmianami kursów.

Łączenie różnych rodzajów opcji oraz opcji o odmiennych cenach wykonania umożliwia tworzenie strategii opcyjnych.

Strategie te mogą obejmować m.in. wykorzystanie kilku opcji call o różnych cenach wykonania, żeby reagować na przewidywane wzrosty cen w różnych przedziałach albo jednoczesne zastosowanie opcji call i put w celu zrównoważenia ryzyka i ochrony kapitału. Charakterystyka takich strategii zależy od ich konstrukcji oraz zachowania instrumentu bazowego.

Handel opcjami

Opcje można kupować i sprzedawać zarówno na regulowanym rynku giełdowym, takim jak GPW, jak i w obrocie pozagiełdowym (OTC). Opcje giełdowe mają ustaloną wielkość kontraktu, datę wygaśnięcia i sposób rozliczenia. Dzięki temu inwestor dokładnie wie, kiedy i na jakich zasadach może wykonać prawo do kupna (opcja call) lub sprzedaży (opcja put) aktywa bazowego.

Zakup opcji na rachunku maklerskim pozwala nabyć prawo do kupna lub sprzedaży aktywa, przy czym maksymalna strata przy opcji kupna ogranicza się do wysokości zapłaconej premii opcyjnej.

Przy opcji sprzedaży maksymalna strata może być nieograniczona – wnoszony jest depozyt zabezpieczający. Zarówno wystawca opcji sprzedaży, jak i wystawca opcji kupna, są zobowiązani do wniesienia depozytu [1].

Opcje są instrumentami finansowymi obarczonymi ryzykiem inwestycyjnym.

W przypadku nabywcy opcji maksymalna strata ogranicza się do zapłaconej premii. Znacznie większe ryzyko ponosi wystawca opcji kupna. Natomiast w przypadku wystawcy opcji sprzedaży, ryzyko jest również wysokie, ale ograniczone spadkiem wartości instrumentu bazowego do zera [1].

Biuro maklerskie pośredniczy w przekazywaniu zlecenia na giełdę i obsłudze rozliczenia transakcji, a wystawca opcji wykonuje kontrakt, jeśli zdecydujesz się skorzystać ze swojego prawa.

Źródła:

1. Jóźwik T., Wprowadzenie do opcji giełdowych, https://www.gpw.pl/pub/images/prezentacje/broszura_opcje_jozwik.pdf
2. Jajuga K., Instrumenty pochodne, Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa 2009, https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/Instrumenty%20pochodne_17587.pdf

Nota prawna:

Niniejszy materiał ma charakter informacyjno-edukacyjny. Informacje zawarte w materiale nie mogą być traktowane jako rekomendacja czy zachęta do podjęcia jakiejkolwiek decyzji inwestycyjnej. Ponadto informacje ujęte w materiale nie mogą być traktowane jako usługa doradztwa ani jako forma świadczenia pomocy prawnej. Inwestowanie w instrumenty finansowe wiąże się z ryzykiem inwestycyjnym włącznie z możliwością utraty części lub całości zainwestowanego kapitału, a nawet poniesienia straty przekraczającej zainwestowane środki.