Rachunek powierniczy

Rachunek powierniczy to rodzaj rachunku bankowego, na którym znajdują się tylko środki powierzone posiadaczowi rachunku przez osobę trzecią (inną niż posiadacz rachunku oraz bank). Te środki zostają przekazane posiadaczowi rachunku powierniczego po zrealizowaniu postanowień umowy z osobą trzecią – np. umowy zakładającej zbudowanie mieszkania oraz przeniesienie jego prawa własności albo umowy dostawy towaru. Bank prowadzący rachunek powierniczy zabezpiecza interesy stron umowy.

Czym jest rachunek powierniczy w praktyce?

W przypadku rachunku powierniczego, kluczowe znaczenie mają dwie umowy.

• Pierwsza umowa (handlowa) zakłada przekazanie środków na rachunek powierniczy przez osobę trzecią – w ramach zapłaty, która dopiero nastąpi.
• Druga ważna umowa to umowa rachunku powierniczego, której stronami są bank oraz posiadacz rachunku (powiernik).

Umowa konta powierniczego informuje, jakie warunki muszą być spełnione, aby środki pieniężne osoby trzeciej wpłacone wcześniej na rachunek, mogły zostać przekazane posiadaczowi rachunku.

Kiedy potrzebny jest rachunek powierniczy?

Rachunek powierniczy to rozwiązanie, które pojawiło się w polskim prawie bankowym 1 maja 2004 r. Wprowadzono je, aby zapewnić ochronę środków należących do osoby/firmy będącej partnerem handlowym posiadacza rachunku. Konto powiernicze daje posiadaczowi (np. przedsiębiorcy sprzedającemu produkty) pewność, że jego kontrahent jest wiarygodny finansowo oraz wypłacalny. Środki bowiem wpływają na rachunek powierniczy i są tam widoczne.

Natomiast osoba trzecia, która zawarła umowę handlową z posiadaczem rachunku wie, że wpłacone środki będą do dyspozycji posiadacza konta powierniczego dopiero po spełnieniu wcześniej ustalonych warunków (np. po dostarczeniu towaru lub wykonaniu usługi). Przed spełnieniem wspomnianych warunków, środki wpłacone na rachunek powierniczy wciąż należą do wpłacającego (zobacz: B. Smykla [w:] Prawo bankowe. Komentarz, red. A. Mikos-Sitek, P. Zapadka, Gdańsk 2025, art. 59).

Do kogo należy rachunek powierniczy (kto może go założyć)?

Prawo bankowe nie wprowadza ograniczeń dotyczących tego, kim może być posiadacz rachunku powierniczego. W praktyce rachunki powiernicze są elementem oferty banków dla firm. Zwykle rachunek powierniczy zabezpiecza bowiem wykonanie umów między firmami (B2B). Przepisy mogą jednak wymuszać używanie przez przedsiębiorcę rachunku powierniczego w ramach transakcji z konsumentem. Przykład to obowiązkowe mieszkaniowe rachunki powiernicze powiązane ze sprzedażą powstających nieruchomości mieszkaniowych przez deweloperów.

Czy rachunek powierniczy jest bezpieczny?

Sposób działania rachunku powierniczego sprawia, że bank niejako staje się strażnikiem interesów obydwu stron transakcji. Poza tym przepisy prawa bankowego wprowadzają dodatkowe zabezpieczenie. Otóż, jeśli zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne przeciwko posiadaczowi rachunku powierniczego, to wpłaty jego klientów i kontrahentów nie będą zajęte przez komornika.

Środki pieniężne zgromadzone na rachunku powierniczym są też ustawowo wyłączone z masy upadłości w razie bankructwa posiadacza konta powierniczego. Co ważne, kwoty zdeponowane na rachunku powierniczym nie wchodzą też do spadku po posiadaczu rachunku.

Jaki jest koszt prowadzenia rachunku powierniczego?

Koszt prowadzenia rachunku powierniczego zależy od ustaleń przedsiębiorcy z bankiem, podobnie jak oprocentowanie wpłaconych środków.

Czy na rachunek powierniczy można wpłacić gotówkę?

Na rachunki powiernicze często trafiają duże kwoty, co sprawia, że popularne są wpłaty poprzez przelewy. Za wpłaty gotówkowe banki mogą naliczać dodatkową prowizję.