Weksel

Weksel to papier wartościowy, w którym jedna osoba zobowiązuje się do bezwarunkowej zapłaty określonej kwoty w wyznaczonym terminie i miejscu. Dokument ma ściśle określoną formę prawną i stanowi pisemne zobowiązanie do zapłaty pieniędzy określonej osobie [1]. Służy jako narzędzie zabezpieczenia rozliczeń finansowych, zwłaszcza przy umowach handlowych, pożyczkach oraz w niektórych sytuacjach związanych z finansowaniem, takich jak kredyty.

Jak działa weksel?

Weksel jest formalnym przyrzeczeniem zapłaty. Osoba, która podpisuje taki dokument, deklaruje spłatę wskazanej sumy w określonym czasie i miejscu. Osoba, która podpisuje weksel, zaciąga samodzielne, abstrakcyjne zobowiązanie, a dokument stanowi dla wierzyciela silny dowód długu i podstawę dochodzenia należności przed sądem.

Dokument funkcjonuje jako forma zabezpieczenia zobowiązań. Pojawia się przy umowach między przedsiębiorcami, przy prywatnych pożyczkach, a także przy zobowiązaniach finansowych związanych z działalnością gospodarczą. Spotykaną formą jest również pożyczka pod weksel, w której podpisany dokument stanowi zabezpieczenie spłaty przekazanych środków pożyczki pod weksel.

Rodzaje weksla

Prawo wyróżnia kilka podstawowych form tego dokumentu. Najczęściej spotykany jest weksel własny, w którym wystawca sam zobowiązuje się do bezwarunkowej zapłaty określonej kwoty w oznaczonym terminie.

Drugą formą jest weksel trasowany (tzw. weksel ciągniony). W tym przypadku wystawca kieruje do innej osoby (trasata) bezwarunkowe polecenie zapłaty określonej kwoty na rzecz remitenta. Taki weksel wprowadza co najmniej trzy podmioty: wystawcę, trasata (osobę zobowiązaną do zapłaty) oraz remitenta (odbiorcę należności).

Kolejnym rodzajem jest weksel in blanco. Polega on na podpisaniu przez wystawcę weksla nieuzupełnionego o wszystkie elementy, najczęściej co do kwoty lub terminu płatności. Jednocześnie strony ustalają zasady późniejszego wypełnienia dokumentu w odrębnym porozumieniu. Ten rodzaj weksla stosuje się między innymi przy umowach finansowych oraz w niektórych sytuacjach związanych z kredytami.[2]

Podstawowe elementy dokumentu

Do najważniejszych należą w szczególności:

• nazwa „weksel” w tekście dokumentu,
• bezwarunkowe przyrzeczenie (lub polecenie) zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej,
• nazwisko osoby zobowiązanej do zapłaty,
• nazwisko osoby, na której rzecz lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana (remitenta).

Konieczne są także: oznaczenie terminu i miejsca płatności, daty i miejsca wystawienia oraz podpis wystawcy wekslu (Prawo wekslowe, art. 101.).

Co do zasady brak któregokolwiek z wymienionych elementów powoduje, że dokument nie jest ważnym wekslem, chyba że Prawo wekslowe wprowadza wprost odpowiednie domniemania. Brakiem formalnym jest brak podpisu wystawcy, brak oznaczenia sumy wekslowej, brak przyrzeczenia (polecenia) zapłaty oraz nazwiska remitenta.

Dzięki tym elementom weksel ma jednoznaczny charakter prawny i może stanowić samodzielną podstawę dochodzenia należności w postępowaniu sądowym, jeśli jest sporządzony prawidłowo.

Poręczenie weksla

Weksel może być dodatkowo zabezpieczony przez osobę trzecią. W takiej sytuacji pojawia się poręczenie weksla, nazywane także avalem. Polega to na tym, że osoba trzecia (poręczyciel, avalista) przejmuje odpowiedzialność za spłatę długu w sytuacji, gdy główny dłużnik nie ureguluje zobowiązania.

Poręczenie na wekslu wpisuje się bezpośrednio w treść dokumentu lub na przedłużku. Osoba, która składa podpis, bierze na siebie obowiązek zapłaty w takim samym zakresie, jak dłużnik główny. Z punktu widzenia wierzyciela zwiększa to bezpieczeństwo transakcji.

Weksel a problemy ze spłatą zobowiązań

Weksel pełni rolę zabezpieczenia w sytuacji ryzyka niewywiązania się z umowy. Jeżeli stanowi zabezpieczenie, wierzyciel może dochodzić zapłaty na podstawie dokumentu także wtedy, gdy pojawia się opóźnienie w spłacie kredytu lub innego zobowiązania finansowego.

Z tego powodu podpisanie weksla wymaga szczególnej ostrożności. Dokument stanowi silne zobowiązanie prawne. Po jego wystawieniu wierzyciel dysponuje narzędziem dochodzenia należności w trybie uproszczonym do określonej kwoty lub trybie nakazowym.

1. Finanse, Godawska J., Iwaszczuk N., red. Iwaszczuk N.  https://epodreczniki.open.agh.edu.pl/handbook/1643

2. Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe

Ta informacja nie jest ofertą w rozumieniu Kodeksu cywilnego i stanowi materiał reklamowy. Więcej szczegółów znajdziesz w placówkach BNP Paribas Bank Polska S.A. oraz na stronie internetowej bnpparibas.pl. Zawarte w artykule linki przekierowują na stronę Banku BNP Paribas w zakresie wskazanego produktu oferowanego przez ww. bank.

Niniejszy materiał ma charakter wyłącznie reklamowy i informacyjny, nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej ani oferty w rozumieniu Kodeksu Cywilnego.
Inwestowanie w instrumenty finansowe wiąże się z ryzykiem inwestycyjnym włącznie z możliwością utraty części lub całości zainwestowanego kapitału, a nawet poniesienia straty przekraczającej zainwestowane środki.