Kontrakt terminowy

Ta informacja nie jest ofertą w rozumieniu Kodeksu cywilnego i stanowi materiał reklamowy. Więcej szczegółów znajdziesz w placówkach BNP Paribas Bank Polska S.A. oraz na stronie internetowej bnpparibas.pl. Zawarte w artykule linki przekierowują na stronę Banku BNP Paribas w zakresie wskazanego produktu oferowanego przez ww. bank.

Kontrakt terminowy to umowa zawarta na rynku finansowym, w której jedna strona zobowiązuje się kupić, a druga sprzedać określony instrument bazowy w ustalonym terminie w przyszłości i po z góry określonej cenie. Przy zawieraniu kontraktu strony ustalają najważniejsze warunki.

Jak działa kontrakt terminowy?

Kontrakty terminowe należą do grupy instrumentów pochodnych. Ich wartość zależy od ceny aktywa bazowego, na przykład akcji, indeksu giełdowego, surowca czy waluty.

W transakcji uczestniczą dwie strony:

• pozycja długa (nabywca kontraktu terminowego) zobowiązuje się do zakupu instrumentu bazowego w określonym wcześniej terminie wygaśnięcia,
• pozycja krótka (sprzedający) zobowiązuje się do jego sprzedaży.

Ostateczne rozliczenie kontraktu terminowego następuje w dniu wygaśnięcia. Może ono przybrać formę dostawy fizycznej aktywa (np. surowca), jednak na rynku finansowym częściej stosuje się rozliczenie pieniężne, czyli wyrównanie różnicy między ceną kontraktu a ceną rynkową.

Kontrakty terminowe wykorzystują mechanizm dźwigni finansowej. Otwierając pozycję, wpłacasz depozyt zabezpieczający, który stanowi część wartości całego kontraktu. Każda zmiana ceny instrumentu bazowego wpływa na wynik pozycji i na poziom depozytu [1].

Rodzaje kontraktów terminowych

Na rynku występują dwa główne rodzaje kontraktów terminowych: futures i forward.

W przypadku kontraktów terminowych futures to giełda określa wielkość kontraktu, daty wygaśnięcia, sposób rozliczenia i inne parametry. Handel odbywa się na regulowanym rynku, a izba rozliczeniowa codziennie rozlicza zyski i straty oraz nadzoruje poziom depozytów. Inwestor zawiera transakcje za pośrednictwem biura maklerskiego, które umożliwia inwestowanie na rachunku maklerskim i rozlicza depozyty zabezpieczające.

Kontrakty forward zawierane są poza giełdą, bezpośrednio między stronami, które indywidualnie ustalają wszystkie warunki transakcji, w tym wielkość, cenę i termin realizacji Cena i termin rozliczenia forwardu ustalane są w momencie zawarcia kontraktu. Taka konstrukcja ma swoje zalety, ale zwiększa ryzyko, że druga strona nie wywiąże się ze swojego zobowiązania.

Zastosowanie kontraktów terminowych

Kontrakty terminowe służą zarówno do zabezpieczania ryzyka, jak i do spekulacji. Firmy wykorzystują je do ochrony przed wahaniami cen surowców, kursów walut czy stóp procentowych. Inwestorzy indywidualni najczęściej interesują się kontraktami terminowymi na indeksy giełdowe, gdy spodziewają się wzrostu lub spadku szerokiego rynku akcji. Popularne są również kontrakty terminowe na akcje.

Rolowanie kontraktów terminowych

Każdy kontrakt ma określoną datę wygaśnięcia. Jeśli zamierzasz utrzymać pozycję dłużej, stosujesz rolowanie kontraktów terminowych. Polega ono na zamknięciu pozycji w wygasającej serii i jednoczesnym otwarciu nowej z późniejszym terminem realizacji. Koszt rolowania zależy od różnicy cen między seriami oraz prowizji transakcyjnych. Inwestorzy zwykle rolują kontrakty przed ich wygaśnięciem (np. kilka dni, jednak nie ma uniwersalnej daty), co umożliwia utrzymanie ekspozycji na dany instrument bazowy bez konieczności fizycznej realizacji kontraktu.

Ryzyko i organizacja obrotu

Handel kontraktami terminowymi odbywa się za pośrednictwem biura maklerskiego.  System codziennego rozliczania na bieżąco aktualizuje zyski i straty oraz kontroluje wysokość depozytu zabezpieczającego. Strony transakcji, które korzystają z dźwigni finansowej muszą wnieść depozyt zabezpieczający w biurze maklerskim [1].

Dźwignia finansowa potęguje zarówno zyski, jak i straty. W przypadku niekorzystnych ruchów ceny może dojść do wezwania do uzupełnienia depozytu, a w skrajnych sytuacjach do przymusowego zamknięcia pozycji. Dlatego handel kontraktami terminowymi wymaga dużej wiedzy i umiejętności zarządzania ryzykiem.

Kontrakty terminowe są instrumentami obarczonymi wysokim poziomem ryzyka. Do rodzajów ryzyk związanych z inwestowaniem w kontrakty terminowe należą:

• Ryzyko rynkowe – możliwość poniesienia straty na skutek zmian ceny instrumentu bazowego. Jest wzmacniane przez efekt dźwigni finansowej, co może prowadzić do strat przekraczających wartość wniesionego depozytu zabezpieczającego.
• Ryzyko płynności – wynika z niskiej aktywności uczestników rynku, które może utrudniać zawarcie lub zamknięcie transakcji oraz powodować znaczące zmiany kursu przy realizacji zleceń.
• Ryzyko specyficzne – związane z cechami konkretnego instrumentu bazowego. Pojedyncze akcje, mogą cechować się większą zmiennością cen niż indeksy giełdowe, co zwiększa ryzyko inwestycji [2].

Żródła:

1. Mejszutowicz K., Podstawy inwestowania w kontrakty terminowe i opcje, Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A, Warszawa 2018 r.
2. Kwaśniewski M., Kontrakty terminowe bez tajemnic, Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie, https://www.gpw.pl/pub/files/PDF/inne/SGGW_2.pdf

Nota prawna:

Niniejszy materiał ma charakter informacyjno-edukacyjny. Informacje zawarte w materiale nie mogą być traktowane jako rekomendacja czy zachęta do podjęcia jakiejkolwiek decyzji inwestycyjnej. Ponadto informacje ujęte w materiale nie mogą być traktowane jako usługa doradztwa ani jako forma świadczenia pomocy prawnej. Inwestowanie w instrumenty finansowe wiąże się z ryzykiem inwestycyjnym włącznie z możliwością utraty części lub całości zainwestowanego kapitału, a nawet poniesienia straty przekraczającej zainwestowane środki.