Obligacje

Obligacje to papiery wartościowe działające podobnie jak dowód pożyczki. Klient (obligatariusz) kupuje je od wystawcy (emitenta), który w zamian zobowiązuje się do zwrotu pożyczonej kwoty z odsetkami. Dla klienta obligacje to przewidywalny zysk, a dla wystawcy – sposób na pozyskanie kapitału.

Kto emituje obligacje?

Wystawcą obligacji są różne podmioty finansujące swoje potrzeby bez konieczności sięgania po kredyt. Emisja obligacji nie jest jednak dostępna dla dowolnej jednostki, która chce nimi zastąpić finansowanie bankowe. Obligacje mogą emitować wyłącznie podmioty wymienione w ustawie z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach i spełniające szereg wymogów formalnych. Ograniczenie dostępności tego rozwiązania ma na celu przede wszystkim ochronę inwestorów. Obligacje mogą stanowić część szerszego portfela, w którym warto uwzględnić także inwestycje na rynkach zagranicznych, aby zdywersyfikować źródła zysku.

Rodzaje obligacji

Obligacje dzielą się na kilka rodzajów, w zależności od przyjętego kryterium. Podział może dotyczyć terminu zapadalności, czyli okresu wykupu obligacji lub rodzaju oprocentowania (stałe, zmienne). Jednak najczęściej spotykany podział uwzględnia emitentów obligacji.

Obligacje skarbowe

Obligacjami skarbowymi nazywa się obligacje, których emitentem jest Skarb Państwa, a dokładniej Minister Finansów. Za pomocą zaciągniętej poprzez nie pożyczki państwo łata dziurę budżetową lub finansuje bieżące zobowiązania. Okres ich wykupu z zasady jest dłuższy niż 1 rok, co nie zamyka drogi klientom zainteresowanym krótszą inwestycją. Alternatywą dla obligacji są bowiem bony skarbowe – papiery dłużne działające na identycznych zasadach, ale z terminem zapadalności poniżej roku. Obligacje skarbowe to jedne bezpieczniejszych z inwestycji, ponieważ dłużnikiem jest Skarb Państwa.

Obligacje korporacyjne

W tym przypadku emitentami są przedsiębiorstwa. Poprzez obligacje korporacyjne firmy pozyskują środki na rozwój lub bieżącą działalność. Ich zabezpieczenie może przybrać różne formy, np. rzeczowe (hipoteka lub inny majątek emitenta) albo finansowe (blokada na rachunku przedsiębiorstwa). Klient, który jest wstępnie zainteresowany zakupem obligacji korporacyjnych danego przedsiębiorstwa, ale wciąż się waha, może zapoznać się z prospektem emisyjnym. To formalny dokument, w którym emitent przedstawia swoją aktualną sytuację finansową, wyjaśnia, na co przeznaczy pożyczkę, jakie jest zabezpieczenie oraz przekazuje inne istotne informacje.

Obligacje komunalne

Jednostki samorządu terytorialnego (województwa gminy, miasta itp.) emitują niekiedy obligacje komunalne, zwane też municypalnymi. Celem pożyczki jest sfinansowanie potrzeb danego regionu, w tym projektów dotowanych z funduszy Unii Europejskiej. Obligacje komunalne, tak samo jako skarbowe i korporacyjne, dostępne są zarówno na rynku pierwotnym, jak i wtórnym.

Na czym polega inwestowanie w obligacje?

Inwestor kupuje wybrane obligacje poprzez rachunek maklerski na rynku wtórnym (Catalyst), gdzie notowanych jest kilkaset serii obligacji skarbowych, korporacyjnych i komunalnych o różnych terminach zapadalności i warunkach oprocentowania. Drugą opcją nabycia obligacji jest rynek pierwotny, czyli zakup obligacji bezpośrednio w momencie emisji.

Emitent natomiast zobowiązuje się do wypłaty odsetek oraz wykupu obligacji w terminie zapadalności. Wykupienie obligacji to, mówiąc krótko, zwrot kapitału. Z kolei odsetki wypłacane są co określony czas: kwartał, pół roku czy rok.

W specyficzny sposób działają obligacje zerokuponowe. Tak nazywają się obligacje, które nie są oprocentowane, ale mimo to inwestor zarabia na nich. Zysk wynika z dyskonta – inwestor nabywa obligacje po cenie niższej niż nominalna, a emitent wykupuje je po cenie nominalnej. Obligatariusz nie otrzymuje zatem klasycznych odsetek, ale jednorazową nadwyżkę pochodzącą z różnicy pomiędzy ceną zakupu a odkupu przez emitenta.

Pojęciem, które należy znać, szacując rentowność inwestycji, jest duracja obligacji, zwana też czasem trwania obligacji. To określenie czasu, po którym klient odzyskuje zainwestowane środki wraz z odsetkami. W przypadku obligacji zerokuponowych duracja jest równa okresowi terminu zapadalności, ale przy obligacjach przynoszących odsetki, jest krótsza.