Obligacje

Obligacja to papier wartościowy, w którym wystawca (emitent) zobowiązuje się wobec drugiej strony (obligatariusza) do zwrotu pożyczonej kwoty z odsetkami. Dla Klienta (obligatariusza) obligacje to przewidywalny zysk, a dla wystawcy – sposób na pozyskanie kapitału.

Na rynku kapitałowym wyróżniamy wiele rodzajów obligacji, które różnią się między sobą poziomem związanego z nim ryzyka.

Kto emituje obligacje?

Wystawcą obligacji są różne podmioty finansujące swoje potrzeby bez konieczności sięgania po kredyt. Emisja obligacji nie jest jednak dostępna dla dowolnej jednostki, która chce nimi zastąpić finansowanie bankowe. Obligacje mogą emitować podmioty wymienione w ustawie z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach i spełniające szereg wymogów formalnych. Ograniczenie dostępności tego rozwiązania ma na celu przede wszystkim ochronę inwestorów.

Rodzaje obligacji – podział ze względu na emitenta

Obligacje dzielą się na kilka rodzajów, w zależności od przyjętego kryterium. Podział może dotyczyć terminu zapadalności, czyli okresu wykupu obligacji lub rodzaju oprocentowania (stałe, zmienne). Jednak najczęściej spotykany podział uwzględnia emitentów obligacji.

Obligacje skarbowe

Obligacjami skarbowymi nazywa się obligacje, których emitentem jest Skarb Państwa, a dokładniej Minister Finansów. Za pomocą zaciągniętej poprzez nie pożyczki państwo finansuje potrzeby budżetowe lub bieżące zobowiązania. Okres ich wykupu z zasady jest dłuższy niż 1 rok, co nie zamyka drogi Klientom zainteresowanym krótszą inwestycją. Alternatywą dla obligacji są bowiem bony skarbowe – papiery dłużne działające na podobnych zasadach, ale z terminem zapadalności poniżej roku. Obligacje skarbowe to jedne bezpieczniejszych z inwestycji, ponieważ dłużnikiem jest Skarb Państwa.

Obligacje skarbowe są gwarantowane przez Skarb Państwa, jednak przepisy prawa wymagają wypełnienia ankiety MiFID przed ich zakupem. Na podstawie ankiety MiFID określony zostanie Profil inwestora, w tym profil ryzyka. To pomaga ustalić, które produkty i usługi są dla danego Klienta odpowiednie.

Obligacje korporacyjne

W tym przypadku emitentami są przedsiębiorstwa. Poprzez obligacje korporacyjne firmy pozyskują środki na rozwój lub bieżącą działalność. Ich zabezpieczenie może przybrać różne formy, np. rzeczowe (hipoteka lub inny majątek emitenta) albo finansowe (blokada na rachunku przedsiębiorstwa). Klient, który jest wstępnie zainteresowany zakupem obligacji korporacyjnych danego przedsiębiorstwa, może zapoznać się z prospektem emisyjnym. To formalny dokument, w którym emitent przedstawia swoją aktualną sytuację finansową, wyjaśnia, na co przeznaczy pożyczkę, jakie jest zabezpieczenie oraz przekazuje inne istotne informacje.

Przed zakupem obligacji korporacyjnych zawsze należy szczegółowo zapoznać się z ich rodzajem i warunkami danej oferty.

Obligacje komunalne

Jednostki samorządu terytorialnego (województwa gminy, miasta itp.) emitują niekiedy obligacje komunalne, zwane też municypalnymi. Celem pożyczki jest sfinansowanie potrzeb danego regionu. Obligacje komunalne, tak samo jako skarbowe i korporacyjne, dostępne są zarówno na rynku pierwotnym, jak i wtórnym.

Na czym polega inwestowanie w obligacje?

Inwestor kupuje wybrane obligacje poprzez rachunek maklerski na rynku wtórnym (Catalyst), gdzie notowanych jest kilkaset serii obligacji skarbowych, korporacyjnych i komunalnych o różnych terminach zapadalności i warunkach oprocentowania. Drugą opcją nabycia obligacji jest rynek pierwotny, czyli zakup obligacji bezpośrednio w momencie emisji.

Emitent natomiast zobowiązuje się do wypłaty odsetek oraz wykupu obligacji w terminie zapadalności. Wykupienie obligacji to, mówiąc krótko, zwrot kapitału. Z kolei odsetki wypłacane są co określony czas: kwartał, pół roku czy rok.

W specyficzny sposób działają obligacje zerokuponowe. Tak nazywają się obligacje, które nie są oprocentowane, ale mimo to inwestor zarabia na nich. Zysk wynika z dyskonta – inwestor nabywa obligacje po cenie niższej niż nominalna, a emitent wykupuje je po cenie nominalnej. Obligatariusz nie otrzymuje zatem klasycznych odsetek, ale jednorazową nadwyżkę pochodzącą z różnicy pomiędzy ceną zakupu a odkupu przez emitenta.

Pojęciem, które należy znać, szacując rentowność inwestycji, jest duracja obligacji, zwana też czasem trwania obligacji. To określenie średnio ważonego okresu oczekiwania na przepływy pieniężne z obligacji (z tytułu kuponu i wykupu). W przypadku obligacji zerokuponowych duracja jest równa okresowi terminu zapadalności.

Zasady emitowania obligacji skarbowych są w Polsce regulowane przez Ustawę o finansach publicznych oraz rozporządzenia Ministra Finansów. Z kolei obligacje nieskarbowe (w tym obligacje przedsiębiorstw) podlegają przepisom Ustawy o obligacjach.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej ani nie świadczy usług doradztwa inwestycyjnego.