Rola obligacji w portfelu inwestycyjnym
Spis treści
Inwestowanie wiąże się z ryzykiem, którego nie da się całkowicie wyeliminować, ale można je ograniczyć. Duże znaczenie ma tu odpowiednia struktura portfela oraz dobór instrumentów dopasowanych do Twojego horyzontu czasowego, celów finansowych oraz potrzeb. Jednym z ważnych elementów stabilizujących inwestycje są obligacje – sprawdź, jaką rolę odgrywają w portfelu i kiedy warto je uwzględnić w strategii inwestycyjnej.
Struktura portfela a ryzyko inwestycyjne
Każda Twoja decyzja finansowa wiąże się z ryzykiem, rozumianym jako możliwość osiągnięcia wyników innych niż oczekiwane. Skala tego ryzyka zależy m.in. od konstrukcji portfela, wyboru instrumentów finansowych oraz horyzontu czasowego inwestycji.
Jeśli skupiasz się na inwestowaniu krótkoterminowym, dużo mocniej odczujesz wahania rynkowe, bo nawet niewielkie zmiany cen mogą istotnie wpływać na wyniki Twoich inwestycji.
Jeśli natomiast przyjmujesz dłuższy horyzont, np. co najmniej kilku lat, bieżące wahania notowań zwykle mają mniejsze znaczenie niż ogólny, długoterminowy kierunek zmian wartości portfela. W takiej perspektywie większą rolę odgrywa ogólny poziom zmienności przyjętych instrumentów i ich udział w całości portfela, a nie krótkookresowe reakcje rynku.
W obu przypadkach to właśnie struktura portfela w dużym stopniu decyduje o tym, jak bardzo będzie zmieniać się jego wartość w okresach wzmożonej zmienności i jak bardzo te zmiany mogą wpływać na Twoje decyzje.
Portfel inwestycyjny złożony wyłącznie z akcji może być wrażliwy na nagłe załamania rynku. Nawet spółki o bardzo solidnych fundamentach mogą wtedy tracić 30–50% wartości pod wpływem paniki, odpływu kapitału czy niekorzystnych danych makroekonomicznych. Brak jakichkolwiek „buforów” o niskiej zmienności może prowadzić do wyraźnych wahań wartości zgromadzonych środków.
Do instrumentów o odmiennej charakterystyce ryzyka niż akcje zalicza się m.in. obligacje skarbowe oraz wybrane obligacje korporacyjne notowane na GPW, które są często wskazywane jako przykład aktywów o potencjalnie bardziej przewidywalnym profilu przepływów pieniężnych i innym poziomie wrażliwości na krótkoterminowe wahania cen. Sposób, w jaki łączysz w portfelu akcje, obligacje i inne instrumenty, przekłada się na ogólny poziom zmienności portfela oraz zakres możliwych zmian jego wartości w czasie.
Obligacje jako element stabilizujący portfela inwestycyjnego
Na początku przypomnijmy czym są obligacje. To papiery wartościowe, emitowane w serii, w których emitent stwierdza, że jest dłużnikiem obligatariusza (właściciela obligacji) i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia polegającego na przykład na wykupie obligacji i wypłacie odsetek na zasadach określonych w warunkach emisji obligacji.
W zamian za przekazane pieniądze emitent zobowiązuje się regularnie wypłacać odsetki (tzw. kupon) oraz zwrócić całą pożyczkę w określonym terminie, zwanym dniem wykupu lub zapadalności.
Obecność obligacji w portfelu zmniejsza wahania wartości zgromadzonych środków i zwiększa przewidywalność wyników w dłuższym horyzoncie. W tym kontekście szczególne znaczenie mają obligacje skarbowe emitowane przez państwo, które uznawane są za jedne z najbezpieczniejszych form inwestycji. Wynika to z faktu, że ich emitentem jest Minister Finansów, a za zobowiązania z nich wynikające odpowiada Skarb Państwa całym swoim majątkiem, choć – jak w przypadku każdej inwestycji – wiążą się one z pewnym poziomem ryzyka[1].
W okresach spadków na rynku akcji, obligacje zwykle reagują spokojniej, a w niektórych sytuacjach przynoszą dodatnie wyniki. Działanie to wynika z przepływu kapitału w stronę instrumentów postrzeganych jako bezpieczniejsze. Mechanizm ten ogranicza maksymalne straty portfela i ułatwia inwestorom utrzymanie przyjętej strategii bez konieczności podejmowania decyzji pod wpływem emocji.
Co wpływa na poziom ryzyka obligacji?
Ryzyko związane z obligacjami zależy m.in. od rodzaju papierów, długości okresu do wykupu oraz warunków rynkowych, w tym poziomu stóp procentowych i sytuacji emitenta. Dobór różnych instrumentów dłużnych oraz uwzględnianie cech poszczególnych obligacji może wpływać na poziom wahań wartości portfela, ale nie eliminuje ryzyka inwestycyjnego.
Ryzyko stopy procentowej
Ceny obligacji silnie zależą od poziomu stóp procentowych. Obligacje krótkoterminowe, z terminem wykupu do około 2–3 lat, reagują na te zmiany stosunkowo słabo, dzięki czemu ich wartość jest bardziej stabilna. Z kolei obligacje długoterminowe, zwłaszcza z okresem wykupu powyżej dziesięciu lat, charakteryzują się dużo większą wrażliwością na wahania stóp.
Kiedy stopy procentowe rosną, wartość rynkowa istniejących obligacji spada, ponieważ nowe emisje oferują wyższy kupon i są dla inwestorów bardziej atrakcyjne od starszych papierów o niższym oprocentowaniu. Odwrotnie dzieje się w sytuacji spadku stóp: ceny obligacji z wyższym kuponem rosną, gdyż zapewniają lepszy dochód niż nowo emitowane obligacje dostępne na rynku.
Ryzyko kredytowe – możliwość niewypłacalności emitenta
Ryzyko obligacji skarbowych emitowanych przez Skarb Państwa jest minimalne. Ich obsługa wynika z decyzji władz publicznych, a wykup nie zależy od sytuacji pojedynczego podmiotu.
Obligacje komunalne charakteryzują się nieco wyższym ryzykiem, ale wciąż jest ono niskie, dzięki limitom zadłużenia i jawności finansów jednostek samorządu terytorialnego.
Ryzyko obligacji korporacyjnych zależy bezpośrednio od sytuacji finansowej emitenta, struktury zadłużenia oraz otoczenia gospodarczego. W zamian za wyższe ryzyko takie obligacje oferują zwykle wyższe oprocentowanie.
Jak czytać sprawozdania finansowe spółek?
Ryzyko inflacyjne
Obligacje o stałym oprocentowaniu tracą realną wartość kapitału, gdy inflacja rośnie powyżej poziomu ich oprocentowania. Obligacje indeksowane inflacją chronią siłę nabywczą kapitału, ponieważ oprocentowanie w kolejnych okresach odsetkowych jest wyznaczane jako suma wskaźnika inflacji oraz stałej marży ustalonej w momencie emisji. Ryzyko pojawia się w sytuacji szybkiego spadku inflacji. Wówczas oprocentowanie w kolejnych latach maleje, co obniża oczekiwaną stopę zwrotu w porównaniu ze scenariuszem utrzymującej się wyższej inflacji.
Ryzyko reinwestycyjne
Gdy stopy procentowe spadają, odsetki lub wykupiony kapitał trzeba reinwestować po niższej stopie. To obniża całkowity zysk z inwestycji. Zjawisko to dotyczy głównie obligacji o stałym oprocentowaniu oraz krótkoterminowych papierów dłużnych.
Obligacje o zmiennym oprocentowaniu znacznie ograniczają to ryzyko, ponieważ ich oprocentowanie automatycznie dostosowuje się do aktualnych warunków rynkowych.
Ryzyko płynności obligacji
Płynność obligacji odnosi się do tego, jak łatwo dana obligacja może zostać sprzedana lub kupiona na rynku przy niewielkim wpływie na jej cenę. Im bardziej płynny jest rynek danego papieru, tym mniejsza zazwyczaj potrzeba oferowania znaczącego dyskonta, aby znaleźć nabywcę.
Obligacje o wysokiej płynności, takie jak papiery skarbowe w obrocie hurtowym czy główne serie dużych emitentów korporacyjnych, można zbyć szybko i przy minimalnej stracie na różnicy cen.
Obligacje mniej popularne lub emitowane przez mniejsze podmioty wymagają zaakceptowania niższej ceny w warunkach stresu rynkowego. Ryzyko płynności rośnie, gdy spada aktywność uczestników rynku lub rośnie niechęć do podejmowania ryzyka.
Świadome zarządzanie ryzykiem
Ryzyko jest nieodłącznym elementem inwestowania na rynkach finansowych i nie da się go całkowicie wyeliminować. Jego poziom można natomiast w pewnym stopniu kształtować np. poprzez przemyślaną strukturę portfela.
W tym kontekście istotną rolę mogą odgrywać obligacje, które mogą pełnić funkcję stabilizującą. Ich obecność w portfelu może zmniejszyć wahania wartości i pomóc inwestorowi zachować spokój w trudniejszych okresach rynkowych. Odpowiednio zbilansowana część obligacyjna ogranicza ogólną zmienność portfela i wspiera ochronę kapitału w czasie niekorzystnych zmian na rynku.
Jak kupić obligacje?
Obligacje krajowe na rynku wtórnym można kupić, korzystając np. z usług naszego biura maklerskiego. Wybierasz wtedy odpowiednie papiery wartościowe, sprawdzasz ich ryzyko, rentowność oraz okres wykupu, a następnie składasz zlecenie kupna. Nasza aplikacja do inwestowania GOmakler umożliwia przeglądanie dostępnych obligacji, monitorowanie cen i składanie zleceń w czasie rzeczywistym.
A jeśli interesują Cię obligacje zagraniczne, Biuro Maklerskie BNP Paribas umożliwia inwestowanie na rynkach regulowanych za granicą, w naszym biurze maklerskim masz możliwość inwestowania w wybrane emisje dostępne na rynkach zagranicznych, denominowane głównie w EUR oraz USD. W takim przypadku zlecenia kupna i sprzedaży składasz telefonicznie za pośrednictwem doradcy maklerskiego, który pomoże dobrać odpowiednie papiery i przyjąć dyspozycję do realizacji.
Pamiętaj, że inwestowanie na rynkach zagranicznych może wiązać się z dodatkowymi kosztami takimi jak np. opłata skarbowa, podatek od transakcji bądź inne należności wynikające z przepisów obowiązujących na danym rynku. W chwili składania zlecenia na rachunku powinny znajdować się środki na pokrycie wszelkich opłat związanych z transakcją.
Materiał ma charakter wyłącznie reklamowy i informacyjny i nie stanowi oferty w rozumieniu Kodeksu cywilnego.
Informacje zawarte w materiale nie mogą być traktowane jako rekomendacja czy zachęta do podjęcia jakiejkolwiek decyzji inwestycyjnej. Ponadto informacje ujęte w materiale nie mogą być traktowane jako usługa doradztwa ani jako forma świadczenia pomocy prawnej. Materiał nie uwzględnia indywidualnej sytuacji finansowej, potrzeb i celów inwestycyjnych klienta. Nie jest zaproszeniem do nabycia, reklamą ani promocją jakichkolwiek instrumentów finansowych. Inwestowanie wiążę się z ryzykiem utraty części lub całości zainwestowanych środków.
