Kredyt a pożyczka – czym się różnią?

Kredyt czy pożyczka? Dla wielu osób to brzmi tak samo – w końcu w obu przypadkach pożyczasz pieniądze i musisz je oddać z odsetkami. Ale czy wiesz, że te dwa produkty różnią się nie tylko nazwą? Kredyt jest udzielany przez bank/SKOK, czyli instytucję nadzorowaną przez KNF, natomiast pożyczka może być oferowana także przez podmioty działające poza sektorem bankowym. A to wpływa m.in. na zasady udzielania finansowania, warunki umowy i zakres ochrony klienta. Dowiedz się więcej – sprawdź, czym dokładnie różni się kredyt od pożyczki.

Czym się różni kredyt od pożyczki w praktyce?

Różnice widoczne są już na etapie wyboru produktu i wynikają z odmiennych regulacji prawnych, zasad udzielania środków finansowych oraz zakresu odpowiedzialności po obu stronach umowy.

Kredyt a pożyczka – kwestie prawne

Najważniejsza różnica między kredytem a pożyczką wynika z przepisów, które regulują oba produkty. Kredyt i pożyczka nie są tym samym pod względem prawnym, choć w obu przypadkach otrzymujesz środki finansowe do spłaty w określonym czasie.

Kredyt udzielany jest wyłącznie przez bank lub SKOK i podlega przepisom prawa bankowego. Oznacza to, że:

• kredyt może oferować wyłącznie instytucja nadzorowana przez Komisję Nadzoru Finansowego,
• przed udzieleniem kredytu bank musi przeanalizować Twoją zdolność kredytową (dochody, wydatki, historię spłat),
• warunki kredytu – jego konstrukcja, wymagane elementy umowy, sposób oceny ryzyka – wynikają z regulacji ustawowych.

W praktyce kredyt jest zazwyczaj udzielany na konkretny cel (np. zakup mieszkania, samochodu, konsolidację zobowiązań).

Jakie kredyty możesz skonsolidować?

Z kolei pożyczka jest uregulowana w Kodeksie cywilnym i może być udzielana przez:

• bank,
• firmę pożyczkową (instytucję pozabankową),
• osobę fizyczną (np. znajomego, członka rodziny).

Zasady udzielania pożyczki są bardziej elastyczne i mogą różnić się w zależności od podmiotu, jaki ją udziela. Podstawą są tu przepisy Kodeksu cywilnego, a w przypadku pożyczek dla konsumentów także regulacje dotyczące kredytu konsumenckiego. W efekcie:

• warunki pożyczki (oprocentowanie, prowizje, zabezpieczenia, sposób badania zdolności) mogą się znacząco różnić w zależności od podmiotu,
• pożyczka może dotyczyć nie tylko pieniędzy, ale też innych rzeczy oznaczonych co do gatunku (np. określonej ilości towaru),

Dostępna kwota kredytu i okres spłaty

Kolejna, istotna różnica między kredytem a pożyczką dotyczy wysokości dostępnych zasobów pieniężnych oraz okresu ich spłaty. Krótkoterminowe pożyczki pozabankowe, tzw. chwilówki, najczęściej oferowane są na niewielkie kwoty (zwykle do kilku tysięcy złotych) i krótkie okresy (przeważnie od 30 do 90 dni).

Potwierdzają to dane Biura Informacji Kredytowej (BIK) – we wrześniu 2025 r. firmy pożyczkowe udzieliły około 467 tys. pożyczek krótkoterminowych, z czego pożyczki do 60 dni stanowiły aż 86 % wszystkich udzielonych zobowiązań, a ich średnia wartość wyniosła około 2 476 zł^[1].

Co to jest BIK?

Kredyt bankowy daje natomiast więcej możliwości w zakresie dostępnej kwoty oraz długości spłaty, a jego warunki zależą od rodzaju produktu. Przykładowo w Banku BNP Paribas kredyt gotówkowy możesz zaciągnąć nawet na 10 lat – i przeznaczyć go na różne wydatki konsumpcyjne. Natomiast spłatę kredytu hipotecznego, przeznaczonego na cele mieszkaniowe, możesz u nas rozłożyć na nawet 30 lat.

Badanie zdolności kredytowej

W banku analiza zdolności kredytowej jest stałym elementem procesu poprzedzającego podpisanie umowy. Obejmuje ocenę dochodów, aktualnych zobowiązań oraz historii kredytowej. Taka weryfikacja nie musi jednak oznaczać długiego oczekiwania, a jej celem jest ograniczenie ryzyka nadmiernego zadłużenia.

W instytucjach pozabankowych, szczególnie przy niskich kwotach finansowania, badanie zdolności kredytowej bywa ograniczone albo w ogóle nie występuje, a decyzja o udzieleniu środków finansowych opiera się często na uproszczonych kryteriach.

Kredyt czy pożyczka – co wybrać i dlaczego?

Decyzja pomiędzy tymi rozwiązaniami zależy od celu finansowania, planowanej kwoty oraz oczekiwanego okresu spłaty. Kredyt bankowy bywa wybierany przy większych zobowiązaniach oraz dłuższym horyzoncie czasowym, ponieważ funkcjonuje w ramach jasno określonych regulacji prawnych i podlega nadzorowi instytucji publicznych. Zasady naliczania kosztów oraz zakres obowiązków stron umowy są w tym przypadku ściśle określone przepisami.

Przy produktach krótkoterminowych oferowanych poza sektorem bankowym koszty finansowania mogą być wyższe, szczególnie przy krótkim okresie spłaty i niskiej kwocie zobowiązania. Dlatego przed złożeniem wniosku pomocne bywa skorzystanie z narzędzi takich jak kalkulator kredytu gotówkowego, który umożliwia oszacowanie wysokości raty przy określonej kwocie zadłużenia i czasie spłaty.

Różnice między kredytem a pożyczką – podsumowanie

Kredyt i pożyczka gotówkowa różnią się przede wszystkim podstawą prawną, instytucją udzielającą finansowania oraz zakresem formalności. Kredyt bankowy podlega przepisom prawa bankowego i nadzorowi KNF, a jego przyznanie poprzedza analiza zdolności kredytowej. Pożyczki mogą być udzielane także przez podmioty pozabankowe i funkcjonują w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego.

Różnice dotyczą także dostępnych do wnioskowania kwot i okresów spłaty, które w przypadku pożyczek pozabankowych są zwykle krótsze i niższe. Zrozumienie tych elementów ułatwia ocenę, który produkt lepiej odpowiada planowanym potrzebom finansowym.

^[1] https://media.bik.pl/informacje-prasowe/859871/bik-dane-o-sprzedazy-na-rynku-instytucji-pozyczkowych-ix-2025-r